تعهد جمعی بر برنامه‌های ثابت معنوی به منظور خودسازی

چرا «برنامه‌ریزی»؟ و چرا «ثابت»؟ روزمرگی بلای جان انسان است. ما گاهی سرحال هستیم و گاهی خسته، گاهی احساس نیاز می‌کنیم و گاهی خیر! به همین دلیل کمتر موضوعی را به مدت طولانی ادامه می‌دهیم تا در جانمان بنشیند و رسوخ کند. همه ما کم‌وبیش تجربه نماز اول وقت یا حتی نماز شب را داشته‌ایم؛ ولی اهل آن نشده‌ایم، چرا که عزم و استقامت جدی برای ثابت‌کردن این برنامه نداشته‌ایم. «روزمرگی» برای ما که فعال فرهنگی هستیم دوچندان است. ما مشغول کاریم و بیش از خودمان به دیگران فکر می‌کنیم. گاهی دیروقت می‌خوابیم و حال سحرگاهی نداریم، گاهی سفر کاری هستیم و خسته راه، طبیعی است که مدیریت زمان برای ما سخت‌تر است، پس برنامه‌ریزی هم برای ما واجب‌تر است.

برنامه معنوی ما شامل چه چیزهایی است؟ بی‌شمار موضوع! تشخیص اینکه از بی‌شمار موضوع کدام به کارمان می‌آید اولاً با خودشناسی است. البته اگر بتوانیم ضعف‌های خودمان را بشناسیم. مجموعه‌ای که گرفتار کدورت‌ها و حسادت‌هاست یک نسخه دارد و مجموعه دیگر که واجبات خود را فراموش کرده است نسخه دیگر. علاوه بر خودشناسی، نسخه‌های عالمان دینی برای برنامه‌ریزی قابل‌ استفاده است. به بیانات مقام معظم رهبری توجه کنیم و توصیه‌های ایشان را برنامه گروهمان قرار دهیم. مثلاً «تهجد و شب‌زنده‌داری» از توصیه‌های ایشان برای کسانی است که گرفتار در شلوغی‌های روزانه‌اند. «برای امثال ماها که روز مشغولیم و گرفتاریم و مشکلات داریم و سروکله به این بزن، کار با آن بکن، در بین این‌همه گرفتاری‌ها، در محیط زندگی سخت است اگر بخواهیم یک رابطه‌ خوبی، یک استغاثه‌ای، یک تضرّعی داشته باشیم؛ چاره‌ منحصر است در همین که انسان سحر بلند شود...»[1]

یکی دیگر از ضروری‌ترین برنامه‌های معنوی در دوران ما، انس با قرآن و تحلیل قرآنی وقایع پیش‌رو است. چرا که دوره ما، دوره آزمون‌ها و بلاهاست و اگر ارتباط ما با این سرچشمه معارف الهی ضعیف گردد، امکان تحلیل اشتباه و فاصله‌گرفتن از جریان حق بیشتر می‌شود. رسول خدا ^{صلّى اللّه عليه و آله} فرموده‌اند: «ِاذَا الْتَبَسَتْ عَلَيْكُمُ الفِتَنُ كَقِطَعِ اللَّيْلِ الْمُظْلِمِ فَعَلَيْكُمْ بِالْقُرآنِ ... و لَهُ ظَهْرٌ وَ بَطْنٌ فَظاهِرُهُ حُكْمٌ وَ باطِنُهُ عِلْمٌ ... فيهِ مَصابيحُ الْهُدى وَ مَنارُ الْحِكْمَةِ وَ دَليلٌ عَلَى الْمَعْرِفَةِ لِمَنْ عَرَفَ الصِّفَةَ» (هنگامى كه فتنه‌ها چون پاره‌هاى شب تار بر شما مشتبه شود، به قرآن روى بياوريد ... براى قرآن ظاهرى و باطنى است، ظاهر آن حكمت و باطن آن دانش است ... در قرآن چراغ‌هاى هدايت و نشانه‌هاى حكمت و راهنماى معرفت هست، براى كسى كه ويژگى‌اش را شناخت.) انس با قرآن، صرفا یک دستور عبادی نیست، بلکه نوعی از سبک زندگی است که ما را همدم و محشور با قرآن کرده و به فعالیت‌های ما برکت و رحمت می‌بخشد.